تحلیل گل های تازه شماره 53

{در باغ سعدی}

با همکاری استادان:

محمدرضا شجریان

جواد معروفی

و

بانو عهدیه

غزل آواز: سعدی

آهنگ: جواد معروفی

گوینده: فخری نیکزاد

صدابردار: محمد جهانفرد

با توجه به اینکه در مطالب پیشین در ارتباط با زیبایی ها و دشواری های دستگاه چهارگاه توضیح داده ام، لازم دانستم تا در اینجا گوشه های معروف این دستگاه آوازی را اعلام کنم که البته در مکتب اصفهان رایج بوده است. یک نکته ی جالب در این آواز قدیمی که تحلیل آن را تقدیم علاقمندان می نمایم، استفاده ی جالب استاد شجریان از تنوع تحریری و ارائه ی تحریرهای پرهیجان و زیبا می باشد. در یکی از تحریرها که به صورت مسلسلی انجام می گیرد صدای استاد به راحتی تا نت نوزدهم و حتی بیستم می رسد و جنس صدایشان تا خط پایین نت می! این اجرای درخشان استاد شجریان به نظر نگارنده به مراتب زیباتر از اجرای مشابهی است که ایشان بعدها در آلبوم "دستان" ارائه دادند. هرچند این آلبوم نیز واقعا خوب و دارای سازبندی های شنیدنی می باشد. استاد شجریان برخلاف هواخواهان صدایشان بر این نکته تاکید می کنند که دستگاه چهارگاه یکی از دشوارترین اجزای موسیقی آوازی ایران است که حتی نسبت به راست پنجگاه و مرکب خوانی پیچیده تر محسوب می گردد.

مهم ترین گوشه های دستگاه چهارگاه به قراری که ذکر شد، عبارتند از: نوشین لبان، چهارگاه و ناقوس، گلریز، شب فرخ، منصوری، حدی، پهلوی، رجز، ارجوزه (1)، ارجوزه (2)، دوگاه، زابل، شاد باز، شاهین، مویه، مثنوی مخالف، مخالف، مغلوب و حصار.

پیش درآمد با پیانوی شنیدنی استاد جواد معروفی

شعر:

سرمست ز کاشانه به گلزار درآمد

بلبل ز گل و لاله به یک بار درآمد

تحریر آغازین چهارگاه

ترانه ی بسیار شنیدنی (سرمست ز کاشانه) در چهارگاه با همراهی ارکستر و صدای بانو عهدیه (دارای زیرترین صدای آوازی تاریخ موسیقی ایرانی در میان بانوان در حد مزوسپرانو)

شعر:

از در درآمدی و من از خود بدر شدم

گویی کزین جهان به جهان دگر شدم

درآمد کامل چهارگاه

شعر:

گوشم به راه تا که خبر می دهد ز دوست

صاحب خبر بیامد و من بی خبر شدم

درآمد دوم چهارگاه

شعر:

گفتم ببینمش مگرم درد اشتیاق

ساکن شود، بدیدم و مشتاق تر شدم

مویه و شکسته

تحریر مسلسلی و فرود

شعر:

من چشم از او چگونه توانم نگاه داشت

که اول نظر به دیدن او دیده ور شدم

گوشه ی آغازین با مویه و ادامه در گوشه های زابل و پهلوی

تحریر بسیار زیبا با اوج در پرده ی بالا

شعر:

گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد

اکسیر عشق در مسم آمیخت زر شدم

گوشه ی مخالف و تحریر

تکرار ترانه ی بسیار شنیدنی با صدای عهدیه

دانلود آواز:

http://www.4shared.com/file/22858389/d6043d26/GT_53_Shajarian.htm 

(با تشکر از وبلاگ آوای ایرج برای دانلود: http://avaye-iraj.blogfa.com)