آواز همايون - شوشتري

اثري از: استاد ايرج

آلبوم گل هاي شماره 6 – روي الف (گل هاي تازه شماره 74)

در يكي از تحليل هاي پيشين به عرض رساندم كه دستگاه همایون که يكي از هفت دستگاه اصلي موسيقي ايراني به روايت ميرزا عبدالله است در مقايسه با اغلب آوازها، حالت عرفاني ويژه اي دارد. ويژگي هاي يك انسان كامل از قبیل قدرت اندیشه را می توان در لابلای این دستگاه آوازی زیبا یافت. بداهه نوازي كه اولين اصل موسيقي ايراني است در درآمدهاي اين دستگاه به خوبي قابل اجراست و نوازنده ي توانا و آگاه به موسيقي رديف و همچنين با تكنيك مي تواند به مدت زمان طولاني در درآمدهاي دستگاه همايون بداهه نوازي كند، بدون آنكه ملودي تكراري در نوازندگي او پيدا شود. بعضي از گوشه هاي محلي موسيقي نواحي ايران وارد اين دستگاه شده اند که می توان به گوشه ی بختياري و گوشه ی دزفولي اشاره کرد. حالت اين دستگاه ضمن اينكه به تناسب نام خود، بسيار شاهانه، اشرافي و باوقار است، زمينه ساز اجراي بسياري از لالايي‌ها و زمزمه‌هاي متداول در نقاط مختلف ايران بوده است. همچنين از نغمه‌هاي اين دستگاه در موسيقي زورخانه نيز استفاده مي‌شود. آواز بيات اصفهان، كه يكي از مهم ترين آوازهاي موسيقي ايراني است و شباهت هايي به گام مينور فرنگي دارد، نيز از متعلقات اين دستگاه است. همينطور گوشه شوشتري كه گاهي به‌عنوان يك آواز مستقل اجرا مي‌شود، از نغمه هاي بسيار زيباي همايون است. گوشه بختياري در واقع همان است كه همه آن را به عنوان لالايي آن شنيده‌اند. گوشه‌هاي مهم اين دستگاه عبارتند از: چکاوک، بسته نگار،  موالیان،  راک کشمیر، بیداد، نی داود، شاه پسندی،  بویر احمدی، ضربی بویر احمدی،  نهفت  نفیر، ضربی نفیر،  شوشتری، ابراهیمی،  باغ اردشیر،  دزفولی، شاهین، نصیرخانی،  کین سیاوش،  ماه رضایی،  تنگستانی، گنج باد آورد،  سوز و گداز،  شمعونی،  لیلی و مجنون ، جامه دران،  منصوری،  حدی، کهگیلویه، چنگی،  آذرندی،  مثنوی شوشتری، دشتی ارژن، مخالفک، و باوي.

 در ارتباط با آواز همايون شوشتري اجراي استاد ايرج بايد يادآوري كنم كه با بررسي اي كه در خصوص اجراي اين آواز توسط خوانندگان مختلف انجام داده ام، به اين نتيجه رسيده ام كه آواز استاد ايرج (مخصوصا شاهكار ايشان و شاهكار بي بديل موسيقي آوازي ايران: برگ سبز شماره 168) واقعا زيباترين و كامل ترين اجراي آوازي اين دستگاه و نغمه تاكنون به شمار مي رود.‌

                                     اميدوارم اين تحليل نيز مورد توجه قرار گيرد.

                                 روی اول گلهای  تازه 74 (هواي بهار)

                                        در آواز همايون شوشتری

 با همكاري استادان:

ايرج

پرويز ياحقي، اميرناصر افتتاح، و جليل شهناز

شعر: فريدون مشيري

گوينده: آذر پژوهش

صدابردار: محمد جهانفرد

1ـ مقدمه شوشتری در ریتم 6/8 در ادامه تبدیل به چهار مضراب

 2ـ شعر:  هوا هوای بهار است و باده باده ناب

                      به خنده خنده بنوشید جرعه جرعه شراب                

(درآمد شوشتری)

 3ـ شعر:  در این پیاله ندانم چه ریختی ای دوست

                       چه خوش به جان هم افتادند آتش و آب                          

(ادامه درآمد)

 4ـ شعر:  تحریر گوشه منصوری

 5ـ شعر:  بنفشه موی من ای آفتاب صبح بهار                                        (منصوری)

                            مرا به جامی از این آب آتشین دریاب                      

(زابل-منصوری)

 نکته: منصوری گوشه مشترک بین چهار گاه و همایون و شوشتری می باشد

 6ـ شعر:  گل امید من امشب شکفته در بر من

                      بیا و یک نفس ای چشم سرنوشت به خواب  

(ادامه زابل منصوری و فرود)

 7ـ قطعه پایانی رنگ زیبایی است در ریتم 6/8

با سپاس هميشگي از آقاي آقای سیاوش صالحی براي دانلود

 دانلود آواز