اثري هنرمندانه از استاد ايرج

درآمدي بر نغمه ي دشتي:

دشتي مايه يا نغـمه اي در دستگاه شور است و گام آن همان گام شور يعني درجه سوم گام شور، نت ايست دشتي است (كه به آن نيم فرود دشتي نيز مي گويند). از آنجا كه نمايان شور در اينجا هم نت شاهد و هم نت متغير است و خاتمه ي آن بر خلاف نغـمه هاي ديگر شور، بر روي تونيک شور قرار دارد براي رفتن از دشتي و گوشه هاي ديگر آن به خاتمه ي شور، نيازي به فرود مخصوص نيست. گام دشتی با گام دستگاه شور تفاوت چنداني ندارد ولی نت شاهد آن درجه پنجم گام شور است (نمونه: نت شاهد حجاز). گام دشتی را می توان مانند گام شور نوشت و خاتمه ي آن بر خلاف نغـمه هاي ديگر شور، روي تونيک شور است از اين رو مي توان ادعا كرد كه نغمه ي دشتي دربرگيرنده شور نيز است. در آواز دشتي و در اثناي اجراي آواز حزين، درجه پنجم گام شور به طور موقت ربع پرده بالا يا پايين مي رود تا حالت حزن و اندوه اين آواز به گوش شنونده برسد. نت شاهد نغمه ي دشتي نيز نت "ر" است. از گوشه هاي معروف نغمه ي دشتي گياکي، گبري، بيات کرد، قابل ذكر مي باشند. اجراهاي آوازي استاد ايرج در نغمه ي دشتي از اين لحاظ متفاوتند كه ايشان همواره مقدمه ي آواز دشتي را از پرده ي بالا آغاز مي كنند و شور و حال و هيجان و نشاط خاصي را درشنونده ايجاد مي كنند. بنابريان برخلاف باور برخي از آوازخوانان كه آواز در اين مايه يا نغمه را محدود به شيون و اندوه و غمباري مي نمايند، استاد ايرج از ظرفيت هاي بالاي صدا و آواز خود به غايت استفاده مي كنند و با نوعي ابداع و نوآوري خاص خود، آواز را از حالت حزن آلود متصور اين تعداد از آوازخوانان خارج مي كنند.

تحليل آواز:

يك شاخه گل (459) استاد ايرج

با همكاري استاد احمد عبادي (سه تار)

اشعار: عفت قاجار، علاالدوله، علينقي كمره اي، اوحدي مراغه اي

غزل آواز: سعدی

گوينده: بانو فيروزه امير معز

پيش درآمد دشتي در ريتم 4/2

چهار مضراب دشتي با سه تار در ريتم 8/6

شعر:

بگذار تا مقابل روي تو بگذريم

دزديده در شمايل خوب تو بنگريم

(درآمد)

شعر:

شوق است در جدايي و جور است در نظر

هم جور به كه طاقت شوقت نياوريم

(درآمد در يك اكتاو بالا)

شعر:

از دشمنان برند شكايت به دوستان

چون دوست دشمن است شكايت كجا بريم

اشاره به گوشه ی بيات راجه (راجع)

تحرير بيات راجه

جواب با سه تاراشاره به اوج يا عشاق با سه تار

چهار مضراب عشاق با سه تار

شعر:

از دشمنان برند شكايت به دوستان

چون دوست دشمن است حكايت كجا بريم

گوشه ی زيباي عشاق با اجراي استادانه

تحرير

تحرير عشاق و فرود

دانلود آواز:

آپلود آواز از همكار محترم وبلاگ: آقاي سياوش صالحي (با تشكر از آقاي محمود صالحي)

به زودی با یک سرپرایز در خدمت خواهم بود: تحلیل يكي از بهترین آوازهاي دشتی تاریخ موسیقی ایرانی!