استاد عبدالله دوامي چهارگاه را يكي از هفت دستگاه اصلي رديف موسيقي ايران مي داند. چهارگاه دستگاهي است بسيار زيبا كه مي توان اذعان داشت روح فرهنگ ايراني در اين دستگاه دميده شده است. روح سلحشوري و جنگاوري با دشمن از ويژگي هاي ايرانيان باستان بوده كه بيشتر موسيقيدانان ايران اين خصيصه را در دستگاه آوازي چهارگاه متبلور مي دانند. گوشه ي زابل تمنايي است از عاشق به معشوق و گوشه ي منصوري شايد گلايه ي عاشق است از معشوق. از نظر تئوري و علمي هم هرگاه درجات دوم و ششم گام بزرگ ماهور ربع پرده كم شود، ماهور به چهارگاه تغيير ملودي مي دهد. درجات تونيك ماهور و چهارگاه يكي است و چهارگاه همانند دستگاه زيباي ماهور از دو دانگ مساوي و يك پرده ميان دانگ تشكيل شده است. برخي از گوشه هاي چهارگاه با گوشه هاي دستگاه سه گاه مشترك است كه مي توان به زابل، مويه، مخالف، هدي، پهلوي، رجز، حصار و منصوري اشاره كرد (البته گوشه ي منصوري قابل اجرا در دستگاه همايون نيز مي باشد). دليل آن نيز اين است كه چهارگاه نزديكي ملوديك به دستگاه سه گاه دارد و گوشه هاي آنها در بيشتر موارد اسامي مشترك دارند. در اين دستگاه آثار جاودانه اي از استادان برتر آواز ايران به يادگار مانده كه من خود به شخصه آثار استاد ايرج، گلپا، ، بنان، قوامي، خوانساري، شجريان، و شهرام ناظري را بسيار مي پسندم. استاد شجريان در كتاب هزار گلخانه ي آواز (به قلم كاظم مطلق و مهدي عابديني) و نيز در كتاب راز مانا اظهار مي دارند كه چهارگاه از نظر دشواري اجراي آواز از راست پنجگاه نيز مشكل تر است كه بياني بسيار علمي و صحيح مي باشد. اجراهاي آوازي استاد بي مانند و افسانه اي آواز ايران: ايرج در دستگاه چهارگاه يكي از يكي زيباتر و ماهرانه تر است. در اين مطلب يكي از برنامه هاي ايشان را مورد تحليل قرار مي دهيم.

گل هاي رنگارنگ

برنامه شماره 464

با همكاري استادان:

ايرج

فرهنگ شريف

حبيب الله بديعي

و سيما بينا

آهنگ چهارگاه از: استاد نصرالله زرین پنجه

تنظیم آهنگ از: استاد جواد معروفی

اشعار از: میرزا حبیب اصفهانی، حالتی ترکمان، حافظ، ایران الدوله جنت

ترانه سرا: سیمین بهبهانی

گوینده: آذرپژوهش

درآمد منصوري

ايرج كه به حق استاد مدولاسيون و مركب خواني است، در اين آواز به طرز ماهرانه اي درآمد را از گوشه ي زيبا و در عين حال سخت منصوري آغاز مي كند كه جزو گوشه هايي است كه در فاصله ي اكتاو نت هشتم قرار مي گيرد).

شعر:

خوش تر ز عيش و صحبت باغ و بهار نيست          

ساقي كجاست زين سبب انتظار چيست

(گوشه ي دشوار منصوري)

 شعر:

هر وقت خوش كه دست دهد مغتنم شمار         

كس را وقوف نيست كه انجام كار چيست

(زابل: زابل از فاصله سوم چهارگاه شروع می شود. مثال: اگرچهارگاه اجرايي چهارگاه روي نت DO باشد (یعنی نت شاهد چهارگاه DO می باشد، در این صورت نت شاهد زابل  MI خواهد بود).

تحرير مويه

فرود مجدد به گوشه ي دشوار منصوري

دانلود آواز:

آپلود آواز: همکار محترم وبلاگ فرهاد رحیمی

+++++++

خبرهاي جديد:

۱- استاد ايرج در كمال صحت و سلامت به سر مي برند و آلبوم جديد استاد به نام "سنگ صبور" منتشر شد. این آلبوم نشانگر توانایی های منحصر به فرد استاد ایرج در اجرای ردیف های آوازی با ۷۸ سال سن می باشد.

۲- به زودي آلبومي از یکی از شاگردان بسيار ارزنده  استاد ايرج به نام آقاي رضا پهلواني (با نام مستعار و زيباي تورج) منتشر خواهد شد.